Thứ 7, 25/11/2017 - 12:31 | Vàng = 33.820 VND

Những cảm xúc theo hành trình “Chuyến tàu về ga kỉ niệm” của tác giả Nguyễn Hữu Điệp

09-08-2016 | 16:11
Tôi đang cầm tập thơ “Chuyến tàu về ga kỉ niệm” của tác giả Nguyễn Hữu Điệp do nhà xuất bản Văn học ấn hành năm 2016. “Chuyến tàu về ga kỉ niệm” tuy dung dị nhưng đã gợi trong tôi nhiều suy nghĩ về cuộc đời con người, về những chuyến đi, về quá khứ, hiện tại và tương lai.

image

 Chỉ với 56 bài thơ và 05 bản nhạc “Chuyến tàu về ga kỷ niệm” là cả một tấm lòng da diết, dạt dào tình người - tình đời - tình quê trong Hữu Điệp. Dường như đến với mảnh đất nào anh cũng lắng lòng trước mọi cảnh vật, những tên đất, những con người đã gặp để rồi dâng trào cảm xúc thành những trang thơ đầy ắp tình yêu thương. Cả tập thơ có rất nhiều tên của những vùng đất mà Hữu Điệp từng qua, từng sống. Đó là vùng quê “Ngàn năm văn hiến” Hưng Yên mà cụ thể là thôn làng Đa Lộc- nơi “chôn nhau cắt rốn” của anh, là vùng đất kinh kỳ Hà Nội, Tràng An, Phan Thiết, Mù Cang Chải... Ở đâu những vẻ đẹp của quê hương đất nước đều hiện lên với những nét rất riêng biệt, từ vẻ đẹp nguyên sơ của biển, hoang dã của núi rừng đến sự thanh bình đến nao lòng của làng quê. Và đặc biệt, ở đâu ta cũng gặp bóng dáng của “em” - một nhân vật trữ tình nào đó mà tác giả muốn gửi gắm tâm sự. Ta gặp trái tim thi sĩ rung động trước mỗi thay đổi của cảnh sắc từng mùa trong năm, ở mỗi mùa cảnh vật và con người lại có một vẻ đẹp riêng, vừa quen thuộc, vừa bình dị mà lại đầy ắp những kỉ niệm. Đó là tháng ba “mùa hoa gạo nở” “đẫm ướt mưa xuân” “tím ngắt hoa xoan” và rực vàng hoa cải với ánh nắng ở triền sông quê, là mùa hoa lục bình tím dọc bờ sông, tím như nỗi nhớ thời thơ ấu, là tháng bảy mùa ngâu, là mùa thu “mây trắng mong manh”: “Tháng Ba về có lễ hội tình yêu/ Bên bến sông Hồng mùa hoa gạo nở/ Môi con gái đang tuổi xuân rực rỡ/ Đắm say yêu gửi bến bãi quê mình...”

Tháng Ba, tháng Bảy, mùa thu...là những thời khắc ta hay gặp trong thơ Hữu Điệp. Có lẽ vào những khoảnh khắc đó trong năm, tâm hồn thi sĩ đã rung động cùng với những thay đổi của thiên nhiên mà viết thành những lời thơ đầy thương nhớ: “Tháng bảy về mưa khắc khoải miên man/ Thế gian lấy đâu cây cầu Ô Thước/ Dẫu muốn gặp mà sao không thể được/ Ta và em mãi nỗi nhớ hai đầu...”

Tuy nhiên, có lẽ tình cảm thường trực nhất trong thơ Hữu Điệp là tình quê. Tác giả viết về làng quê Đa Lộc với những nhớ thương sâu sắc: “Em có về thăm quê mình Đa Lộc/ Ngắm sông Cửu An biêng biếc đôi bờ/ Ngắm bờ tre rủ bóng mát nên thơ/ Nghe tiếng cuốc gọi ai sao da diết”... Rồi lại hỏi bằng cả niềm yêu quê cháy bỏng: “Em có về thăm quê mẹ không em/ Mùa xuân đến hoa nhãn lồng sắp nở/ Khóm hồng trước nhà khoe màu rực rỡ/ Mùi bưởi thơm ngỡ hương tóc thuở nào”...

Ở miền quê yên bình đó, bóng dáng của cha mẹ luôn bao trùm lên miền kí ức tuổi thơ tác giả, nhất là hình ảnh của mẹ. Cả tập thơ “Chuyến tàu về ga kỉ niệm” có nhiều bài viết về mẹ với nỗi nhớ thương và niềm kính yêu tha thiết. Có lẽ mẹ là người có ảnh hưởng rất lớn trong lòng tác giả, có phải vẻ chất phác hồn hậu, mộc mạc đằm thắm trong thơ Hữu Điệp là do mẹ trao cho?

“Con nhớ sao đôi mắt mẹ cười

Thật dịu mát, đằm sâu tựa con sông chảy qua quê mình vậy

Giờ con dẫu đi xa vẫn hướng về nơi ấy

Nơi mẹ hiền vẫn tần tảo sớm khuya”

Dường như sự chân thành chất phác của Hữu Điệp cũng giống như đồng đất Hưng Yên quê tác giả, giống như mẹ...chắt chiu nuôi lớn con người và tâm hồn thơ trong Hữu Điệp bằng hương lúa đồng bằng châu thổ sông Hồng, bằng hương sen mùa hạ, bằng sóng nước Cửu An và nhịp đò sang Cựu Thị thời thơ ấu.

Đọc thơ Hữu Điệp, mỗi chúng ta như được trở về gặp lại mình thuở nhỏ ở miền quê êm đềm, có sông nước, có con đò, gốc đa, có những kỉ niệm chơi đùa cùng chúng bạn.... Và thời thanh niên, ta cũng từng rung động như trái tim tác giả trước một áng tóc dài, trước một nụ cười thiếu nữ thôn quê dịu dàng, e ấp...

Ta còn gặp ở thơ Hữu Điệp những giai điệu khi xao xuyến, khi nồng nàn của tình yêu đôi lứa, có cả nỗi nhớ vô bờ và đau xót lúc chia xa. Ngay từ mở đầu tập thơ ta bắt gặp “Hà Nội nhớ em” với vẻ đẹp của Hà Nội tháng 3, với hoa sưa trắng và những kỉ niệm bên “mái tóc dài thuở ấy”: “Anh lang thang về nơi ấy tìm em/ Mà chẳng thấy mái tóc dài thuở ấy/ Con phố cũ nhớ ai buồn đến vậy/ Hoa sưa rơi giăng trắng cả bầu trời”... Hồn thơ ấy cứ day dứt mãi những câu hỏi mà không thể tự trả lời: “Em ở nơi đâu, em ở phương nào/ Có còn chút nhớ thương về Hà Nội”.

Hữu Điệp viết về tình yêu rất thật, rất chân thành với rất nhiều mong nhớ, đợi chờ và hy vọng. Có thể là mối tình đầu đã xa xôi, có thể là những rung động của trái tim thi sĩ khi gặp nhịp đập đồng điệu. Trong nhiều bài thơ, nỗi nhớ cứ khắc khoải, miên man, kể cả khi xa cách vẫn nhớ “đâu tiếng ai cười thuở ấy” “nhớ đôi mắt, bờ môi ai bối rối”, “một nụ hôn nồng”, “vòng tay siết chặt”...để rồi khi sực tỉnh chỉ thấy “ngơ ngác mình ta ở lại”, chông chênh, trống trải biết nhường nào: “Đêm hôm nay trước biển khơi bát ngát/ Hát gọi tên người trong nỗi nhớ đầy vơi” và rồi đành tự nhắc “tình đã xa hãy để hóa mây bay”...

Bên cạnh mảng đề tài tình quê - tình mẹ - tình yêu thì Hữu Điệp còn gửi gắm trong “Chuyến tàu về ga kỷ niệm” những triết lý về cuộc đời, về con người như “Tâm sự hoa đào rừng”, “Những viên sỏi”, “Chuyến tàu đời” với ý chí sống mạnh mẽ, kiên cường: “Sỏi bền chí thế/ Mưa nắng chẳng sờn.../ Sỏi không than khóc/ Dù vẫn biết đau/ Cuộc sống muôn màu/ Ai người như sỏi?”

Hữu Điệp cũng đã viết những vần thơ đầy chiêm nghiệm đủ cho chúng ta tự nhìn lại hành trình chuyến tàu đời của chính mình: “Có chuyến tàu nào như chuyến tàu thời gian/ Cả hành trình chỉ lao về phía trước.../ Hành lý mang theo hay gom nhặt, vứt bỏ trong suốt chuyến đi/ Có đủ cả tham, sân, si, ái , ố.../ Khi đến bến cuối con người ta mới ngộ/ Tiền tài, danh lợi vốn chẳng thể mang theo”...

Hữu Điệp thực sự không phải là người sinh ra đã gắn với nghiệp văn chương, chỉ bởi say mê câu chữ nên đã mày mò tự học luật thơ, tự viết, tự sửa, tự đọc và suy ngẫm. Tuy nhiên, tác giả cũng có rất nhiều tìm tòi về thể thơ và đã thử sức thể hiện ở nhiều thể thơ khác nhau. Có lúc ngắn gọn, súc tích với thể thơ 4 chữ với “Những viên sỏi”, lúc  dịu dàng  thơ 5 chữ với “Hoa cỏ may” “Anh và em”; Nhưng có lúc thật sâu sắc, trầm lắng với thể thơ song tứ lục bát, thất ngôn bát cú Đường luật. Trong bài “Tình thu” hay “Nhớ” là nỗi niềm đau đáu; Thể thơ Đường rất khó gần gũi người đọc, vậy mà với “Xuân quê” chúng ta gặp một vẻ đẹp rất thôn dã mà rộn ràng sắc xuân làng quê Việt:

“Khắp nẻo xuân về rộn tiếng ca

Vườn ai quất, bưởi chín la đà

Kia bầy nhạn giỡn đào khoe sắc

Đó lũ ong vờn mận trổ hoa...”

Nhưng có lẽ sẽ nhiều người thích vẻ đẹp đơn sơ chất phác trong những vần thơ lục bát “Vô tình ta lạc mất nhau/Để cho ta mãi đớn đau một đời...”, hay  những bâng khuâng, ngẩn ngơ trong tâm hồn thi sĩ “Yêu nàng xuân” cũng mang đến cho người đọc những vần thơ tự do với cách ngắt dòng trong niềm yêu say nghiêng ngả cả đất trời:

“Từng ngọn gió khẽ luồn

Làn tóc mây

Thổn thức

Nắng vỡ òa

Trao men tình

Cho trời đất nghiêng say...”

Thơ Hữu Điệp chân thành, giản dị, mộc mạc trong cách lựa chọn câu chữ, không quá cầu kì mà rất dễ gần, dễ hiểu và có khá nhiều các từ láy được sử dụng trong nhiều bài thơ để thể hiện các cung bậc cảm xúc trong lòng tác giả (mỏng manh, nồng nàn, bối rối, dào dạt đìu hiu, chơi vơi...). Tác giả sử dụng các biện pháp tu từ nghệ thuật cũng không nhiều, không thật trau chuốt mà thường sử dụng những biện pháp quen thuộc như so sánh (Hoa cỏ may...), nhân hóa (Yêu nàng xuân...), ẩn dụ (Những viên sỏi, Chuyến tàu đời...), liệt kê (Đa Lộc quê mình, Phan Thiết và em...), hay biện pháp điệp ngữ, đối trong nhiều bài thơ theo thể tự do hoặc thơ Đường luật.

Với những vần thơ trong trẻo, thiết tha tình người, tình đời của Hữu Điệp đã làm rung động nhiều trái tim nhạc sĩ, để rồi tạo ra những bản nhạc đậm chất bolero trữ tình, sâu lắng. Các bài thơ “Em có về dự lễ hội tình yêu”, “Hà Nội nhớ em” đã được nhạc sĩ Viết Hùng, Nguyên Dũng, phổ nhạc ngay trong những ngày đầu tiên bài thơ ra mắt. Ngoài ra, các nhạc sĩ như Thanh Sử, Trịnh Thùy Mỹ cũng dành cho thơ Hữu Điệp rất nhiều cảm xúc với “Về Than Uyên quê em”, “Tình tháng Ba”.

Với một trái tim nhạy cảm, chân thành, cùng sức viết và sự say mê sáng tác như thế này, có lẽ Hữu Điệp sẽ còn rất nhiều tác phẩm đang ấp ủ. Người đọc lại có thể tiếp tục hy vọng và chờ đón những tác phẩm mới của Hữu Điệp để cùng chia sẻ với tác giả những rung động giản dị, chất phác mà nồng nàn của cuộc sống như chính tâm hồn chân chất của anh.    

  >>Đ.H.N