Thứ 6, 24/11/2017 - 03:11 | Vàng = 33.820 VND

Đông Hưng – Đất và người trong thời đại mới

29-12-2015 | 15:21
Nằm giữa trung tâm tỉnh Thái Bình, uống nước của sông Luộc và sông Trà Lý và là vùng đất có truyền thống văn hiến, Đông Hưng tự hào là nơi có nền văn hóa nghệ thuật dân gian tiểu biểu của nền văn minh lúa nước, một trong những cái nôi của nghệ thuật chèo và là quê hương của múa rối nước. Ở khắp các làng xã trong huyện đều có người biết hát chèo, diễn chèo nhưng tiêu biểu nhất là Chèo làng Khuốc (Phong Châu). Đặc biệt những năm gần đây, Đông Hưng đã thành công trong việc xây dựng nếp sống nông thôn mới gắn với phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

image

Vùng đất với những nền nghệ thuật cổ truyền

Trong số những địa phương chịu ảnh hưởng của nền văn minh lúa nước, vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, Thái Bình là vùng đất đặc trưng, nơi tụ hội và phát triển nhiều nhất vốn truyền thống văn hóa dân gian. Một trong những tinh hoa làm nên giá trị truyền thống đó phải kể đến Chèo - một sản phẩm văn hóa phi vật thể của dân tộc và cả nhân loại tồn tại đến ngày nay mà Thái Bình được xem là xuất phát điểm. Làng Khuốc (Đông Hưng) không chỉ là nơi sản sinh ra nhiều làn điệu Chèo độc đáo, mà hầu như tất cả người dân trong làng đều có thể hát Chèo một cách thuần thục. Các nghệ nhân Chèo Khuốc đã sáng tạo, đóng góp rất nhiều cho nghệ thuật Chèo, hiện làng còn giữ được 18 làn điệu chèo độc quyền mà không phải làng nào cũng có được như Tình thư hà vị, Đắp chăn giời, Hề đơm đó, Con trai xinh, Duyên phận chẳng thuận chiều, Vãn non mai, Tuyết dạt sông Thương, Ván cờ tiên…

Chèo Khuốc từ lâu đã đi sâu vào lòng mọi người, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của nhiều vùng nông thôn Thái Bình. Cho dẫu làng Khuốc hôm nay vẫn còn nhiều hộ đang sống trong cảnh khó khăn nhưng tinh thần yêu mến Chèo ở đâu và lúc nào cũng có. Không lạ gì khi Chèo Khuốc luôn nhận được sự mến mộ cổ vũ của nhiều tầng lớp, mà ca dao xưa gói ghém một cách lắng đọng qua lời mời mọc tình tứ:

Hỡi cô thắt dải lưng xanh,

Có xem chèo Khuốc với anh thì về…

Nghệ thuật múa rối nước ở Đông Hưng đã có từ lâu đời, phường rối Đống (Đông Các) có từ thời Trần. Trước cách mạng Tháng 8 năm 1945, Đông Hưng có 7 phường rối nước, hiện nay chỉ còn phường rối Nguyễn (Nguyên Xá) và phường rối Đống (Đông Các) hoạt động thường xuyên. Rối nước Đông Hưng có nhiều trò hay, hấp dẫn như: tễu giáo đầu, bật cờ, tứ linh, múa lân, chăn vịt, đánh cáo, bát tiên, cày bừa, chọi trâu nghi đồng hý thủy, đánh cá, múa rồng, lân tranh cầu... Các tiết mục, trò diễn của múa rối nước Đông Hưng không chỉ có mặt ở nhiều cuộc liên hoan nghệ thuật ở địa phương, Trung ương mà còn được biểu diễn ở nhiều vùng miền trong nước và một số nước Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc...

Thuở trước, múa rối nước là một nghề bí truyền. Mỗi phường rối đều tìm được những thế mạnh riêng trong từng tiết mục để chinh phục người xem. Phường rối nước làng Nguyễn vẫn từng tự hào có chú Tễu lớn nhất trong các phường (cao 0,9 mét) mà trẻ trung, hồn nhiên, nhịp nhàng dẫn chuyện trên mặt hồ. Phường rối làng Đống lại tự hào là có chú Tễu như một chàng trai làm ruộng béo tròn phốp pháp; mình trần vận khố, áo treo trễ tràng, cổ đeo khánh bạc, tóc để trái đào, da dẻ hồng hào, miệng cười tươi. Theo giới nghiên cứu về nghệ thuật múa rối thì đây là hai quân rối Tễu đẹp nhất của sân khấu múa rối nước và của cả ngành múa rối truyền thống Việt Nam hiện còn lại.

Ngoài chèo, múa rối nước, Đông Hưng còn là miền quê của nhiều làn điệu múa dân gian: múa giáo cờ, giáo quạt ở làng Thượng Liệt (Đông Tân), múa kỳ lân sư tử (xã Đông Sơn, Đông Hợp), múa rồng, múa tứ linh, múa sinh tiền, múa cờ, múa trống, múa dâng hoa, múa tiên... Nét đẹp trong văn hoá Đông Hưng còn được hội tụ sâu sắc qua các sinh hoạt tín ngưỡng dân gian, tín ngưỡng tôn giáo mà sự phản ánh rõ nét nhất là các hội lễ, hội làng truyền thống có sức cuốn hút sự tham gia đông đảo của các cộng đồng với các lễ thức tín ngưỡng dân gian và các trò chơi dân gian: đánh vật, đánh thó (gậy), thả đèn trời, cờ tướng, tam cúc, chọi gà, kéo co, chơi pháo đất...

 Thi đua xây dựng nông thôn mới

Đông Hưng là vùng đất thuần nông, năm năm xưa với “cơm không đủ no, áo không đủ mặc”, Đông Hưng đã không ngừng đổi mới, phấn đấu không ngừng. Từ huyện đứng tốp cuối đã phấn đấu vươn lên tốp đầu của tỉnh về xây dựng nông thôn mới, làm cho diện mạo của Đông Hưng ngày càng khởi sắc. 5 năm qua đã đầu tư xây dựng 418 phòng học ở 52 trường, 12 trụ sở UBND xã, xây dựng mới và cải tạo 22 trạm y tế, 07 nhà văn hóa xã, 52 nhà văn hóa thôn, 09 nhà máy nước sạch phục vụ sản xuất và sinh hoạt; xây dựng trung tâm y tế huyện, trung tâm giao dịch một cửa, Trung tâm văn hóa thể thao huyện, trường Mầm non liên cơ, trạm bơm Hậu Thượng và các công trình cấp bách gồm cầu xã Minh Châu, cầu xã Hồng Việt, cầu xã Đô Lương và cầu Nguyễn cũ.

Về sản xuất nông nghiệp: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quan 5 năm ước đạt 8,91%/năm. Năm 2015 tổng giá trị sản xuất (theo giá so sánh năm 2010) ước đạt 9.128,6 tỷ đồng, gấp 1,53 lần và tăng 3.171,1 tỷ đồng so với năm 2010. Thu nhập bình quân đầu người tăng 13,6 triệu đồng (2010) lên 28,09 triệu đồng (năm 2015). Sản xuất Nông nghiệp, thủy sản phát triển toàn diện theo hướng sản xuất hàng hóa, phát huy được truyền thống thâm canh. Diện tích đất gieo trồng hàng năm đạt 31.000 ha, năng xuất lúa bình quan đạt 133 - 134 tạ/ha/năm. Sản xuất vụ đông phát triển, năm 2015 đạt 4.750 ha, chiếm 40% diện tích đất canh tác. Bên cạnh đó, Đông Hưng đã thành công trong việc  xây dựng cánh đồng mẫu ở 17 xã; xây dựng cánh đồng 4 vụ/năm ở 4 xã.

Chăn nuôi được duy trì và phát triển, giá trị sản xuất tăng bình quân 6,4%/năm; năm 2015 chăn nuôi chiếm 44,4% giá trị sản xuất ngành nông nghiệp. Toàn huyện có 60 trang trại (theo tiêu chí mới), 1.256 gia trại. Diện tích nuôi trồng thủy sản đạt 870 ha, sản lượng khai thác hàng năm đạt trên 3.705 tấn.

Có thể khẳng định những thành tựu trong xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đạt hóa đã trở thành bước đột phá quan trọng trong phát triển kinh tế của huyện; tạo điều kiện tổ chức lại sản xuất; từng bước khai thác được tiềm năng, thế mạnh của địa phương đóng góp tích cực trong xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội nông thôn...góp phần hoàn thành các mục tiêu xây dựng nông thôn mới, đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đạt hóa nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn huyện.

Về Đông Hưng giờ đây, không chỉ được thưởng thức những nền nghệ thuật lâu đời, mà còn thấy được nền kinh tế đang ngày một phát triển, đời sống ấm no hạnh phúc của người dân nơi đây, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. q

TS. ĐỖ VIẾT THẨN - HÀ KIM HOÀNH

Giảng viên Trường Đại học Y Thái Bình