Thanh Hóa: Yêu cầu về phẩm chất và năng lực đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý

02-09-2012 | 20:52
Thời kỳ nào cũng vậy, người lãnh đạo, quản lý đều là người có phẩm chất và năng lực. Chính phẩm chất và năng lực quyết định đến sự thành công hay thất bại trong hoạt động lãnh đạo, quản lý đất nước, cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, phẩm chất và năng lực của người lãnh đạo, quản lý không sẵn có khi con người mới sinh ra, mà nó được hình thành, phát triển và hoàn thiện dựa vào một số yếu tố cơ bản.

1. Quá trình hình thành phẩm chất và năng lực của người cán bộ lãnh đạo, quản lý

 Công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng: Đây là yếu tố giữ vai trò chủ đạo trong việc hình thành, phát triển và hoàn thiện phẩm chất, đạo đức và năng lực. Giáo dục phẩm chất và năng lực của người lãnh đạo, quản lý đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên, cấp bách, khách quan, song phải tự thân người lãnh đạo, quản lý là chính. Trong đó, nội dung đào tạo, bồi dưỡng, ngoài những kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ cần chú trọng đến giáo dục về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, đồng thời, tăng cường bồi dưỡng về kỹ năng lãnh đạo, quản lý. Công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng có hiệu quả, đòi hỏi người lãnh đạo, quản lý phải có kế hoạch học tập, rèn luyện thường xuyên nhằm nâng cao trình độ lý luận chính trị, năng lực chuyên môn và năng lực hoạt động thực tiễn, nhất là coi trọng việc tự thân đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện.

 Hoạt động thực tiễn: Yếu tố này có vai trò to lớn trong sự hình thành phẩm chất và năng lực của người lãnh đạo, quản lý. Mỗi người thường có các dạng hoạt động cơ bản như vui chơi, học tập và lao động... để thể hiện phẩm chất và năng lực của bản thân. Mỗi giai đoạn, mỗi lứa tuổi con người đều gắn với một dạng hoạt động chủ đạo và các hoạt động khác đóng vai trò thứ yếu. Trong điều kiện đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã tạo ra môi trường hoạt động thực tiễn nhằm rèn luyện, nâng cao kiến thức, năng lực và phẩm chất đạo đức, phát triển và hoàn thiện nhân cách cho người cán bộ lãnh đạo, quản lý. Đảng ta đã khẳng định: Trên cơ sở phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, nâng cao dân trí để xây dựng đội ngũ cán bộ một cách cơ bản, chính quy, có hệ thống; đồng thời thông qua hoạt động thực tiễn và phong trào cách mạng của nhân dân để giáo dục, rèn luyện, đào tạo, đánh giá sàng lọc, tuyển chọn cán bộ.

 Mở rộng quan hệ giao lưu, giao tiếp: Phẩm chất và năng lực của người lãnh đạo, quản lý thể hiện rõ bản chất xã hội, vì nó được hình thành và phát triển trong các mối quan hệ giao lưu, giao tiếp với xã hội. Trong quan hệ giao lưu, giao tiếp diễn ra mối quan hệ giữa các chủ thể, tức là giữa những con người, những nhân cách với các phẩm chất, cũng như những đặc điểm tâm lý đa dạng, phong phú sẽ giúp hình thành nên những phẩm chất tổng hợp về nhân cách người lãnh đạo, quản lý.

 Sự rèn luyện, phấn đấu của chính bản thân: Mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý thường xuyên được giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng và hoạt động giao tiếp, nên chịu sự ảnh hưởng, tác động hai chiều tích cực và tiêu cực của người khác và môi trường xã hội. Nhờ đó, phẩm chất và năng lực được hình thành, phát triển tương đối ổn định, đạt tới một trình độ hoàn thiện, nên đòi hỏi người lãnh đạo, quản lý phải thường xuyên rèn luyện, đấu tranh, nghiêm khắc với chính bản thân để chống sự suy thoái về phẩm chất và năng lực.

2. Yêu cầu về năng lực, phẩm chất của người cán bộ lãnh đạo, quản lý ở tỉnh Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay

 Thanh Hoá là một tỉnh có địa bàn rộng, với 27 huyện, thị xã, thành phố; 638 xã, phường, thị trấn, là một trong những địa phương có số lượng cán bộ đông nhất cả nước (riêng cán bộ chủ chốt xã, phường, thị trấn gần 60.000 người). Hiện nay, Đảng bộ tỉnh đang lãnh đạo nhân dân  tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá quê hương, thực hiện 5 chương trình kinh tế trọng điểm để phấn đấu đến năm 2020, Thanh Hoá trở thành một trong những tỉnh tiên tiến của cả. Vấn đề này, đòi hỏi người lãnh đạo, quản lý phải có phẩm chất, đạo đức và năng lực lãnh đạo, quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới, chủ yếu dựa vào những nội dung sau:

 Xuất phát từ thực tiễn về chức năng lãnh đạo, quản lý đòi hỏi phải gắn liền với đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, quản lý các cấp ở Thanh hoá hiện nay: Người lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị tỉnh Thanh Hoá là người đứng đầu, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của tỉnh, đề ra chủ trương, biện pháp, xây dựng và thực hiện kế hoạch. Vì thế, họ phải có đạo đức cách mạng và năng lực lãnh đạo, quản lý, nhất là năng lực trí tuệ. Người lãnh đạo, quản lý có đạo đức cách mạng, có năng lực tổ chức sẽ biết kế thừa những giá trị tốt đẹp, đồng thời có tầm nhìn xa, trông rộng thấy được xu hướng phát triển của tỉnh mà quyết tâm vượt qua những nhận thức cũ, không còn phù hợp với thực tiễn, thực hiện cho được những mục tiêu đổi mới, nhất là đổi mới tư duy cho cả bộ máy. Ngoài ra, họ phải biết tập hợp hết thảy sức mạnh trí tuệ của cả hệ thống chính trị, của toàn dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng, phấn đấu đến năm 2020 xây dựng Thanh Hoá trở thành một trong những tỉnh tiên tiến của cả nước. Nên người lãnh đạo, quản lý còn phải có khả năng tuyên truyền, động viên, khích lệ và biết khơi dậy những tiềm năng sáng tạo của nhân dân.

 Người lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị tỉnh Thanh Hoá phải biết phát huy tính sáng tạo trong khi thực hiện nhiệm vụ: Người lãnh đạo, quản lý không phải là người chỉ biết phục tùng cấp trên một cách máy móc, thụ động mà họ phải biết sáng tạo, chủ động đề xuất những sáng kiến cho cấp trên. Sáng tạo luôn là sản phẩm của mọi hình thức lao động chân chính, là sự kết hợp cao của thể chất và tinh thần, đồng thời là sản phẩm lao động cao của trí tuệ cá nhân. Hiện nay, trong hệ thống chính trị của tỉnh người lãnh đạo, quản lý phải là người có năng lực đề xuất, phát hiện vấn đề và sáng kiến giải quyết những vẫn đề nảy sinh trong thực tiễn của tỉnh. Song, mức độ sáng kiến, đề xuất những ý kiến hay phụ thuộc trực tiếp và năng lực trí tuệ của người lãnh đạo, quản lý, đòi hỏi họ phải nắm bắt được xu hướng vận động và phát triển của nghiệp cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: Học tập chủ nghĩa Mác – Lênin là học tập cái tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình, là học tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác – Lênin, để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của đất nước ta…Lý luận đi đôi với thực tiễn. Chính vì vậy, người lãnh đạo, quản lý phải có năng lực tổ chức, biết đặt cán bộ, nhân viên cấp dưới của mình vào đúng vị trí, công việc phù hợp để họ phát huy sở trường, đồng thời biết liên kết các cá nhân, các đơn vị với nhau trong tập thể tạo nên sức mạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng của tỉnh.

 Người lãnh đạo, quản lý ở tỉnh Thanh Hoá là người lãnh đạo nhân dân  nhưng không được làm thay nhiệm vụ của nhân dân: Nhân dân là lực lượng giữ vai trò quyết định đến sự nghiệp cách mạng của tỉnh. Do vậy, người lãnh đạo, quản lý phải biết phát huy sức mạnh của nhân dâ, tận tình hướng dẫn, giúp đỡ nhân dân thực hiện nhiệm vụ cách mạng mà không phải là làm thay, làm giúp. Qua đó, phát huy tính chủ động, sáng tạo của nhân dân, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với người lãnh đạo, quản lý. Để thực hiện được điều đó, người lãnh đạo, quản lý phải có phẩm chất trong sáng và năng lực làm việc, đồng thời có khả năng xử lý tốt các mối quan hệ. Với sự thành tâm, gương mẫu, khéo léo, nhẫn nại và tính sáng tạo, ý chí kiên cường và tình yêu thương nhan dâni chính là nhân cách cần thiết của người cán bộ lãnh đạo, quản lý của tỉnh Thanh Hoá hiện nay.

 Người lãnh đạo phải phát huy tính gương mẫu, nghiêm khắc với bản thân mình và bao dung với cấp dưới: Người lãnh đạo, quản lý của tỉnh Thanh Hoá phải là người kiểu mẫu về văn hóa đạo đức và thực hành văn hóa đạo đức. Văn hóa đạo đức của người lãnh đạo, quản lý có tác dụng dụng rất lớn về giáo dục và nêu gương cho cấp dưới để quy tụ tập hợp được cán bộ, và nhân dân nhằm phát huy sức mạnh của tập thể, xây dựng khối đoàn kết trong tỉnh. Trong đó, uy tín của người lãnh đạo, quản lý được thể hiện ở tài năng, phẩm chất và lối sống của họ. Họ phải là những tấm gương trong sạch, mẫu mực cho cán bộ cấp dưới học tập và noi theo. Trong điều kiện hiện nay, do chịu sự tác động của nền kinh tế thị trường, những tâm lý ích kỷ đời thường trỗi dậy trong mỗi con người, trong đó có cán bộ chủ chốt, nên đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải giữ được những phẩm chất, đạo đức, hòa nhập với tập thể với nhân viên cấp dưới, tránh tư tưởng bè phái, cục bộ vị kỷ, ngăn cản được sự trỗi dậy của chủ nghĩa cá nhân mà hoàn thành tốt nhiệm vụ được phân công phụ trách. Trong văn kiện Đại hội lần thứ XI, của Đảng đã chỉ ra: Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham những, lãng phí vẫn nghiêm trọng…. Đến Hội Nghị lần thứ tư, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa XI) xác định: “Kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trước hết là các bộ lãnh đạo, quản lý các cấp” nhằm “xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cấp Trung ương, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” [1, tr.36]. Vì vậy, cùng với công tác nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ thì đòi hỏi người lãnh đạo, quản lý phải đặc biệt quan tâm đến công tác rèn luyện phẩm chất, đạo đức trong điều kiện hiện nay.

Người lãnh đạo, quản lý phải giữ được mối liên hệ mật thiết với nhân dân: Người lãnh đạo, quản lý phải biết lắng nghe ý kiến của nhân dân, tin tưởng nhân dân và được nhân dân tôn trọng. Vì thế, họ phải có phẩm chất, đạo đức trong sáng và năng lực thông qua lời nói, việc làm cụ thể, làm cho nhân dân, cấp dưới tin tưởng, từ đó, họ nghe theo, làm theo. Đồng thời, người lãnh đạo phải biết dựa vào nhân dân, khiêm tốn học hỏi, lo trước, vui sau nhân dân, đứng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy.

 Người lãnh đạo, quản lý có sự nhạy cảm về tổ chức, tinh tế và khéo léo trong ứng xử và nhạy bén với thực tiễn: Giao tiếp là phương thức chủ yếu nhất tác động đến con người trong hoạt động lãnh đạo, quản lý. Cho nên, giao tiếp không chỉ là những thành tố của năng lực lãnh đạo, bản lĩnh chính trị mà còn là nghệ thuật để nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý thực hiện nhiệm vụ chính trị. Người lãnh đạo, quản lý có năng lực giao tiếp, có kiến thức và phương pháp sẽ hiểu được suy nghĩ, tâm trạng của đối tượng, từ đó khéo léo trong cách ứng xử, hướng nhận thức, hành vi của đối tượng theo đúng ý định, tư tưởng của người lãnh đạo.

Như vậy, người lãnh đạo, quản lý của tỉnh Thanh Hoá hiện nay phải có phẩm chất, đạo đức và năng lực. Khi con người sinh ra, phẩm chất và năng lực không tự có sẵn mà nó là kết quả của quá trình tự tu dưỡng, tự rèn luyện bền bỉ của người lãnh đạo, quản lý trong hoạt động thực tiễn công việc và cuộc sống. Vì thế, người cán bộ lãnh đạo, quản lý của Thanh Hoá luôn phải phấn đấu để trở thành mẫu mực cho cán bộ, nhân viên cấp dưới noi theo, góp phần to lớn thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ địa phương trong thời kỳ mới.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Ban Tuyên giáo Trung ương (2012), Tài liệu nghiên cứu Nghị Quyết hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI, Nxb Chính trị Quốc gia.
  2. Vũ Dũng (1995), Tâm lý xã hội với quản lý. Nxb Chính trị Quốc gia.
  3. Nguyễn Thị Thanh Dung (2010), Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Nxb Chính trị Quốc gia.

 

 

Th.S Võ Mạnh Sơn (Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa)